Nowości w uprawie grzybów; Konferencja Ogólnopolska; Akademia Rolnicza w Poznaniu; Poznań, 3-4 listopada 1995

Doc. dr hab. Marek Tomalak

Nicienie owadobójcze nowym, skutecznym czynnikiem zwalczania ziemiórek w uprawie pieczarki (fragment)

Obecnie na rynku polskim znajdują się trzy preparaty biologiczne oparte na bazie nicieni owadobójczych. Każdy z nich zawiera inny szczep gatunku S. feltia. Zalecane są one do zwalczania muchówek ziemiórkowatych w uprawach szklarniowych i pieczarkarniach. Krajowy preparat „Owinema Sc” produkowany jest od 1994 roku przez Owiplant, Owinska. Dwa pozostałe, ,,Entonem” i „Nemasys" importowane są odpowiednio z Holandii i Belgii przez Rol-Eco, Warszawa oraz Biopartner, Poznań. W zastosowaniu przeciwko ziemiórce Bradysia paupera, będącej ważnym szkodnikiem młodych upraw szklarniowych wszystkie środki wykazują porównywalną, wysoką skuteczność przy tej samej dawce 0,5 mln larw inwazyjnych na m² powierzchni uprawy. Warunki środowiskowe w kompoście i okrywie uprawy pieczarki znacznie różnią się jednak od tych w podłożach szklarniowych. Podłoże pieczarki charakteryzuje się wyraźnie wyższa zawartością dwutlenku węgla (CO₂) niż kompost szklarniowy. Ma to szczególne znaczenie dla skuteczności nicieni owadobójczych ponieważ stężenie CO₂ wydzielane przez owada jest głównym „drogowskazem” naprowadzającym larwy inwazyjne pasożyta na potencjalnego gospodarza. W środowisku o wysokiej koncentracji CO₂ wydzielanego przez rozwijającą się grzybnię larwa inwazyjna nicienia nie jest zdolna zarejestować  nieporównywalnie słabszych sygnałów emitowanych przez larwy ziemiórki, przez co jej zdolność odszukiwania owada jest znacznie mniejsza. Przy stosowaniu obu importowanych preparatów to niekorzystne zjawisko kompensowane jest przez zwiększenie dawki nicienia do 2-3 mln larw inwazyjnych na m² powierzchni uprawy. W preparacie Owinema Sc zastosowano zaś specjalnie selekcjonowany dla warunków podłoża pieczarki szczep ScP (Tomalak, 1989; 1994; Grewaletal, 1993). Charakteryzuje się on znacznie lepszą zdolnością odszukiwania larw ziemiórek w okrywie niż obserwowane jest to u innych szczepów handlowych tego nicienia. Pozwala to na rekomendowanie umiarkowanej dawki preparatu, nie przekraczającej 1 mln larw inwazyjnych na m² powierzchni, przy zachowaniu (1) wysokiej, porównywalnej z diflubenzuronem, skuteczności działania,(2) dłuższego niż przy zastosowaniu innych insektycydów chemicznych okresu skuteczności oraz (3) unikalnej możliwości przeprowadzania zabiegów w dowolnym okresie cyklu produkcyjnego.